Serwis www.reenacting.eu nie jest autorem tego materiału.

Dużo dobrego słyszałam o edycjach “Terra Heroica” z poprzednich lat, w tym roku udało mi się wreszcie na własne oczy zobaczyć i ocenić jedną z największych imprez XVII-wiecznych w Europie.

W Piątek po całonocnej podróży w godzinach popołudniowych zawitaliśmy w Kamieńcu. Nasz obóz był na Nowym Zamku. Na miejsce do spania dostaliśmy wojskowy namiot zaopatrzony w parę piecyków typu “koza”. Było trochę czasu by zwiedzić Kamieniec i popodziwiać okolicę. O 19tej czasu miejscowego przebrani w stroje uczestnicy stawili się na Starym Zamku. Przygotowano dla nas ucztę, pokazy fireshow oraz koncerty. Dopełnieniem miłego integracyjnego wieczoru były: świetny klimat zamku, śpiewy, tańce oraz piwo na koszt sponsora.

Sobotni poranek przywitał nas deszczem i powstałym na jego skutek zasysającym buty błotem. Na śniadanie była ciepła kasza z konserwą mięsną oraz gorący “chai”. Można by wybrzydzać co do jedzenia, ale miało ono dwie ważne zalety: było i było ciepłe. Jeśli komuś nie przypadło do gustu ,to mógł sporządzić własną strawę na ognisku lub posilić się w miejscowych niedrogich knajpkach.

Na szczęście po śniadaniu rozpogodziło się i w słońcu udaliśmy się na plac Polski, gdzie każda z grup miała okazję popisać się swoimi umiejętnościami. Festiwal historyczny “Terra Heroica” został oficjalnie otwarty.

W tym roku zostało zmienione miejsce bitwy z mostu, na pole pod mostem. Z relacji z poprzednich lat wiem, że bitwa na moście była efektowna, jednak miało to swoje wady: ograniczone miejsce i niewystarczająca widoczność dla widzów. Na miejsce bitwy trzeba było przejść dookoła całego miasta. Niektórzy narzekali, że organizator powinien zabrać uczestników autokarem, ponieważ odległość nie była mała, a sprzęt swoje ważył. Jednak ten męczący przemarsz miał swój klimat. Kolumna wojska szła starymi brukowanymi ulicami, by potem brnąć po zabłoconych polnych drogach. Wszystkich ogarnęło uczucie, że faktycznie wybierają się na wojnę. Co jakiś czas było słychać “Daleko jeszcze?”, kiedy wreszcie ukazało się pole walki.

“Scena” do inscenizacji została przygotowana wyśmienicie i powinna być przykładem dla innych rekonstrukcji. Organizatorzy wycięli część drzew dla polepszenia widoczności, a ze zdobytego w ten sposób drewna ustawili szańce w głębokim wąwozie, wyrzeźbionym w skałach przez rzekę na podmokłych uprawach buraków, tykw i kapust. Most i skały stanowiły dla widzów swoisty amfiteatr. Polska armia zajęła pozycje poza zasięgiem wzroku widzów. Turcy podciągnęli artylerię do szańców. Zaczęło się oczekiwanie na rozpoczęcie bitwy.

I wreszcie zaczęło się. Pod sztandarami polska armia przedzierając się przez zarośla wtargnęła na pole bitwy. Okrzyk “Ognia!” i po pierwszej salwie wąwóz zasłonił gęsty dym. Pogoda wspomagała ostrzał artyleryjski: wilgotne powietrze spowodowało, że strzępy dymu unosiły się tuż nad ziemią, a lekki wiatr spychał reszty kłębów za pozycje tureckie. Nastąpiło natarcie. Husaria wjechała impetem na pierwsze tureckie szańce. Potem ruszyła piechota. Raz po raz strzelcy oddawali salwy, artyleria nie milkła. Polacy przejęli pierwszy szaniec i odciągnęli do swoich pozycji zdobyczną armatę. Ponieważ byłam przy stanowisku polskiej artylerii, miałam ograniczoną widoczność. Pomiędzy rozkazami “Odpalaj!” zerkałam na pole bitwy. Tam jeden wielki kocioł zaciągnięty gęstym dymem. Tylko po chorągwiach poznawałam gdzie znajdują się oddziały. Kolejne ataki husarii. W końcu kontrnatarcie tureckie doszło do naszego szańca. Potyczki z daleka wyglądające na groźne, tu obok wyglądają zupełnie inaczej: obie strony w trakcie wymiany ciosów uśmiechają się i żartują. To nie pierwszy raz, kiedy znajome grupy stają po różnych stronach barykady i mowy nie ma o walce “na śmierć i życie”, “za honor” z iskrami nienawiści w oczach, jak to czasem bywa kiedy adrenalina uderzy do głowy… Koniec bitwy. Oklaski - widzom się podobało. Uczestnikom też, widać to po zmęczonych uśmiechniętych twarzach. Ściskamy sobie dłonie i ustawiamy się na “napisy” czyli na defiladę końcową.

Po każdej wojnie trzeba posprzątać, znaleźć zagubione rzeczy, ściągnąć z pola sprzęt póki jest jeszcze widno. Ja z artylerią zostałam na polu w oczekiwaniu na transport dział. Potem droga powrotem do obozu, zdjęcie z siebie ciężkiego sprzętu, mokrych ubrań i długo oczekiwane wbicie się w ciepłe “cywilki”. Jedyne co mam suche to zabłocone skórzane buty, które rano wypastowałam na “ciepło”. Na moje turystyczne Alpinusy nie ma co liczyć - nadal są wilgotne po porannym deszczu. Jeszcze tylko coś zjeść ciepłego, ponieważ organizator nie zadbał o posiłek dla uczestników przed bitwą i ludzie tego dnia dostali tylko śniadanie.

Ekipa wyruszyła na miasto by odnaleźć innych uczestników i wypić razem “zwycięskiego” browara.

W niedzielę na Starym Zamku festiwal historyczny “Terra Heroica” został zamknięty małym pokazem. Komendant zamku żądał od atamana koszowego przyprowadzenia tureckich “języków”. Powstał zatarg: komendant zapłaci, jak dostanie jeńców tureckich i nie chce dawać pieniędzy, za przyprowadzonych zdrajców polskich. Ataman zaś żąda żołdu dla swojego wojska i obwieszcza bunt. Dwie grupy polskie przeszły na stroną buntowników bez porozumienia z organizatorem, co spowodowało lekkie zamieszanie. Jednak garnizon zamku poradził sobie z buntownikami, a komendant i ataman doszli do zgody.

Pakowanie rzeczy, żegnanie się z starymi i nowo poznanymi znajomymi. Życzyliśmy sobie spotkania się za rok i by kolejna edycja “Terra Heroica” była dłuższa i trwała tak z tydzień, ponieważ niecałe trzy dni to za krótko, by się nacieszyć wspaniałościami Kamieńca Podolskiego.

Z doświadczenia wiem, że na imprezy najlepiej przyjeżdżać wcześniej, dlatego do Brochowa przyjechałam w sobotę ostatnim autobusem z Sochaczewa. Na dworze była piękna polska złota jesień, pogodnie oświetlana promieniami zachodzącego słońca. Na brochowskim polu niestrudzony wiatr wydzierał ciepło, a gdy słońce się schowało za drzewa, stało się już całkiem zimno. Udało mi się zobaczyć ostatnie chwile próby. Przy rzeczce były kręcone sceny do filmu o generale Kutrzebie: oddziały polskie z konnicą na czele, wyłaniają się z sztucznej mgły. Rozsiani po okolicy żołnierze, stłoczeni w grupki siedzący w trawie, ćmili papierosy. Po przywitaniu się ze znajomymi i odnalezieniu Stege, poszliśmy razem do koszar.

W niedzielę czas się wlókł niemiłosiernie w oczekiwaniu na inscenizację. Publiczności zgromadziło się dużo i był problem ze znalezieniem dobrego miejsca. Jednak zostałam miło zaskoczona przez organizatorów: specjalnie dla fotoreporterów zostały postawione trzy ciężarówki, na które wstęp miały osoby z identyfikatorami, a całości pilnowali kompetentni ochroniarze. Korzystając z wolnego czasu zgłosiłam się do namiotu prasowego i dostałam bez problemu legitymację. Wybrałam stanowisko po stronie polskiej.

W oczekiwaniu na główną inscenizację widzowie okazywali swoiste poczucie humoru: “Powinno się zacząć za pięć minut, ale jeśli Polacy faktycznie chcą zaskoczyć Niemców, muszą atakować natychmiast”. Jednak pomimo tych żartobliwych wskazówek, polskie natarcie rozpoczęło się punktualnie o 15. Ponieważ głośniki były tylko przy trybunie dla VIPów, nie wszędzie było słychać narratora. Większość ludzi zgadywała co się dzieje. Na początku z wiejskich chatek uciekała ludność cywilna. Była to nowość w scenariuszu, ponieważ w zeszłych latach domki były jedynie ładnie palącą się i wybuchającą dekoracją. Nasuwa się jedynie pytanie: dlaczego ze wsi ucieka ludność ubrana na miejską modłę? O chłopach na bosaka czy wozie drabiniastym z jakąś chabetą nie wspomnę. Tylko jakieś “niedobitki z Powstania” - ci sami ludzie odgrywali cywili w inscenizacji “Czerniaków1944-2007″. To niedociągnięcie zostało ostro skrytykowane przez wiecznie czujnych na potknięcia widzów.

Nowością było ogrodzenie całego terenu i przeniesienie części akcji za chatki oraz o wiele bezpieczniejsze odprowadzenie z pola galopującej kawalerii. W zeszłym roku ochrona nie panowała nad przejściem dla koni i zdarzało się, że rozpędzone rumaki na swojej drodze napotykały żądnych lepszego miejsca widzów. Dalej było to co zwykle: po polu na przemian ganiali się Niemcy z Polakami. Co jakiś czas wyskakiwała trójka koni by podciągnąć działko i amunicję. Wreszcie nastała długo oczekiwana szarża kawalerii, jednak ułani przeparadowali tylko zebranym galopem przez pole i zniknęli w krzakach. Nie wszystkie konie były ostrzelane co powodowało zamieszanie w szyku. Potem brawa zebrał “nieśmiertelny Polak”, który pobiegł po swojego rannego towarzysza pod niemieckie karabiny. Ludzie zaczęli częściej spoglądać na zegarki.

Kolejny powód do złośliwej radości przynieśli niemieccy saperzy, którzy mieli wysadzić most na rzece. Dodam że w tym roku nie było mostu, więc saperzy nie wiedzieli gdzie on “jest”. Najpierw pobiegli w krzaki, by po chwili pojawić się przy polskich zamaskowanych wiwatówkach i spytać się obsługę gdzie mają się udać. Potem zalegli na brzegu rzeki, gdzie okazało się, że ładunki wybuchowe, które mieli “odpalić” nie zostały założone, bo osoba za to odpowiedzialna je zgubiła. Byli oni jednymi z pierwszych “ofiar” tej “wojny”, ponieważ na polu rządziła nieśmiertelność aktorów.

Pewne zdumienie przyniósł zabłąkany marynarz po stronie polskiej. Czego on szukał na polach brochowskich nikomu nie wiadomo, bo przecież żaden ORP Orzeł czy Wicher nie przypłynął. Równie dobrze z rzeki mógł się wyłonić niemiecki U-boot, by wpaść na środek pola i zmielić śrubami chatki. Byłoby to nawet dobre, ponieważ pirotechnika nie zadziałała sprawnie i nie wszystkie domki poszły z dymem, chociaż po polu niestrudzenie biegał pan pirotechnik. Wreszcie długo oczekiwany koniec. Żołnierze powstają z martwych, grupy odtwórcze ustawiają się do defilady.

Potem widzowie zostają wpuszczeni na pole by móc zrobić sobie zdjęcie oraz znaleźć pamiątkę w postaci łuski. Towarzyszy temu ogólne rozczarowanie, ponieważ zawsze mogło być lepiej i piękniej. Nie chodzi wcale o bardziej dekoracyjne chatki, czy większą ilość odtwórców, koni i maszyn. Mam na myśli to, że większość odtwórców pojawia się na brochowskim polu “bo tak trzeba”, “bo to jedna z większych inscenizacji w Polsce”, “bo wypada mieć odhaczone w kalendarzu imprez obecność”. Widać było, że aktorzy grają na pół gwizdka, a przecież od ich zaangażowania się zależy powodzenie widowiska. Myślę, że właśnie z takiego nastawienia uczestników wynika, że co roku na polu brochowskim jest tylu nieśmiertelnych, źle umundurowanych, kawaleria przemyka po ciuchu na swoje stanowisko bez pieśni na ustach i ułańskiej fantazji, a ze scenariusza nie wynika kto właściwie wygrał starcie.

Chciałabym napisać coś dobrego o Bzurze, po za tym, że była, jednak po tej stronie barierki jest tylko rozczarowanie i nadzieja, by Bzura 2008 była lepsza. Właśnie dlatego, my widzowie, stawimy się w następnym roku na brochowskim polu - by podziwiać, przeżywać i krytykować, bo to między innymi dzięki naszej konstruktywnej krytyce poziom inscenizacji w Polsce cały czas rośnie.